Monday, April 30, 2007

DBM – Akdeniz Dans Haritası

Danse Bassin Méditerranée (DBM), Akdeniz havzasında çağdaş dans ve sahne sanatlarının gelişimine hareket kazandırmayı amaçlayan, bağımsız ve üyelik sistemine dayalı bir oluşum. Akdeniz havzası temelli olanlar başta olmak üzere, Avrupa ve dünyanın diğer bölgelerinden sanatçılar ve sanatla ilişkili meslek grupları arasında iletişimi teşvik etmeyi ve ağ oluşumlarının hayata geçmesini kolaylaştırmayı amaçlıyor. Bunun yanı sıra sanatsal alışveriş ve işbirliği imkanlarını artıran organizasyonlara, üyeleri tarafından hayata geçirilen etkinlik ve yapımlara destek veriyor.

DBM, uzun süredir çeşitli kesimlerce telaffuz edilen bir ihtiyaca cevaben, Avrupa Kültür Vakfı’nın desteği ile, Akdeniz bölgesinde çağdaş dans alanında faaliyet gösteren tüm kişi, kurum, etkinlik ve oluşumları içeren bir haritalandırma projesi üzerinde çalışıyor. Projenin amacı, çağdaş dans odaklı dans okulu, dans bölümü, koreograf, topluluk, eleştirmen, araştırmacı, kuramcı, festival, etkinlik, sahne ve çalışma mekanı, fon kaynağı, dernek, girişim ve oluşumların tamamını kapsayan, bütünlüklü bir veritabanı oluşturmak. Toplanan bilgiler DBM’in yeni web-sitesinde isteyen herkesin kullanımına açık olacağı gibi, yorum, ek ve güncellemelere elverişli ve esnek bir yapı çerçevesinde değerlendirilmeye çalışılacak.

Proje kapsamında yer alan ülkeler: Arnavutluk, Bosna & Hersek, Cezayir, Ermenistan, Fas, Filistin, Hırvatistan, Karadağ, Kıbrıs, Libya, Lübnan, Malta, Mısır, Sırbistan, Slovenya, Suriye, Tunus, Türkiye, Ürdün ve Yunanistan. DBM, bu ülkelerin her biri için, çağdaş dansın ülkedeki güncel durumuna ilişkin tespitlerde bulunmak üzere bir yazar ve veritabanının oluşturulmasına yardımcı olmak üzere bir araştırmacı ile işbirliği içinde çalışıyor. Bu bağlamda, projenin Türkiye ayağı Aylin Kalem ve Şafak Uysal tarafından yürütülmekte.

Harita, hazırlık aşamasını takiben, ilk olarak 8-10 Haziran 2007 tarihleri arasında İstanbul’da gerçekleşecek olan 4. DBM Yıllık Toplantısı çerçevesinde sunuma açılacak.

Eğer Türkiye’de, çağdaş dans alanında faaliyet gösteriyorsanız, (1) birlik, dernek ve girişimler; (2) dans okulları ve bölümler; (3) topluluklar; (4) koreograflar; (5) festival ve etkinlikler; (6) sahneler; (7) yazar, eleştirmen, araştırmacı ve kuramcılar; (8) fon kaynakları; ve (9) çalışma mekanı ve rezidanslar kategorilerinden birisi kapsamında DBM – Akdeniz Dans Haritası’nda yer almak üzere Şafak Uysal (safak@laboratuar.org) ile iletişime geçmeniz yeterli.

Sunday, April 29, 2007

Absent Interface

A collaborative project of a series of events on “Bodies and Technologies”
(Barcelona, Vienna, Zagreb and Istanbul)

www.absentinterfaces.blogspot.com

PARTNER NODES:
TanzQuartier Wien (Vienna): http://www.tqw.at/
L'animal a l'esquena (Celra/ Girona): http://www.lanimal.org/
Centre for Dramatic Arts (Zagreb): http://www.cdu.hr/
Bodig (Istanbul): http://www.bodig.org/

STEERING GROUP (partner affiliation):
Daniel Aschwanden (TanzQuartier Wien/ Bilderwerfer)
Andrea Bozic
Toni Cots (L'animal a l'esquena)
Scott deLahunta
Ivana Ivkovic (Centre for Drama Arts)
Aylin Kalem (Bodig)

L'entre-deux - interactive installation



The Piece

L’entre-deux (in-between) is an interactive video installation conceived by Aylin Kalem, co-designed with Denis Juge and programmed by Anne Prugnon.


Programme Note

There are two sets of short videos on the projection –one on various parts and organs of the body, and the other on various types of mechanical tools and objects. These two types of videos are presented side by side in two separate windows. Although the intention is not to offer direct similarities between the body films and the object films, the viewer may note some resemblances between the movements, forms, colours and textures of the two windows on the projection. The selection of the videos is done by the computer on a random basis within a certain limited possibilities. However, the user may interact by using the mouse and have a certain effect on the randomness of the selection.


Operation

The installation operates on a CD-Rom programmed with Director 8,5 and consists of digitally formatted film. The CD-Rom may run and operate on a limited randomness in relation to interactivity between the two sets of films. The system is also open to the interference of the user of the mouse which affects the system and thus, the selection of the films.


The Concept

This installation is based on the body-machine relationship. This relation is re-visited in a contemporary fashion with the introduction of the ‘cyborg’ phenomena although it has been one of the primary concerns of the humanity since its birth. Human kind used various tools in order to survive and is transformed by using them and is evolved into the following centuries. These tools served as prostheses or extensions of the body, augmented the capacities of the body and thus provided an altered perception of the world. The body is constantly experiencing a particular corporeality within the human-machine interaction.

This work is just a simple suggestion of a personal contemplation of the body in a more or less voyeuristic fashion. The viewer may also control the videos by using the mouse, forwarding or rewinding, accelerating or slowing down the film of the body, thus having a certain control of the movement. The possibility to control the videos of the body is a kind of an invitation to identify oneself with the body on the screen displayed side by side with the films of the tools. The focus is concentrated on the minimal, uncontrolled and involuntary movements of the body proposing a tension caused by the body’s continuous re-adjustment so as to emphasize the vulnerability but also the adaptability of the flesh. In some of the shots the skin and the bones are traversing the camera, getting in and out of the frame, appearing and disappearing, playing with ideas of presence and absence, thus leaving its memory behind, by the act of comparing, on the images of the tools.


Presented at:



"Beden-ek" / Kargart, Istanbul, 17-29 March 07

"Sinopale" / Contemporary Art Biennial, Sinop, Aug. 06

"TECHNE 06" / International Istanbul Digital Performance Platform, Istanbul, 17-22 Apr. 06

"METU Dance Festival" / Ankara, March 04

"3rd Performance Days" / dags+ & Bilgi Univ., Istanbul, June 03

TECHNE 06



International Istanbul Digital Performance Platform
17-22 April 2006
www.techneplatform.org
TECHNE 06 :an international platform on digital performance*
www.techneplatform.org

organized by :TECHNE digital performance platform**

mission :to promote the field of digital performance in Istanbul, to present Istanbul as a channel between east and west, international networking, collaboration, exchange

date :17-22 April 2006

place :Istanbul

edition :first

type :alternative, independent, non-profit

overlapping event :IETM meeting in Istanbul 19-23 April (org. by European Cultural Association)

theme :designing perception***

activities :interactive installations, performances, workshops, seminars, working groups and presentations

artists from :France, Holland, England, Austria, Spain, Portugal, Croatia, Latvia, Turkey

venues :Bilsar, Akbank Sanat, Çatı Dance Studio, Istanbul Bilgi University, Istanbul Technical University

partners :Dutch Consulate, Institut Français d’Istanbul, British Council, Bilsar, Akbank Sanat, IKSV (Istanbul Foundation for Culture and Arts), Istanbul Bilgi University, Çatı – Hareket Project, Ministry of Culture of Croatia, IARTES, NEC, Cultur Porto.

contact :aylin kalem
aylinkalem@techne-net.org
+90 532 276 92 29




* TECHNE 06 International Istanbul Digital Performance Platform focuses on digital performative arts. Body-based artistic works exploring human interaction with new interfaces will be included in the programme.


** TECHNE Digital Performance Platform is an Istanbul based initiative that aims at exploring new potentials of expression and production in digital performance. It was founded in 2003 by an interdisciplinary group of artists and researchers specializing in dance, performance, design and digital technologies. With a firm conviction that art and technology are two inseparable entities, TECHNE founders decided to organize themselves in order to introduce digital performance to the contemporary Turkish art scene.

TECHNE seeks to create an international network of artists, researchers and engineers, and to cooperate with similar organizations in order to enliven the contemporary arts milieu in Turkey, a crucial locale with a firm foot in Europe but one that also extends to the “non-western” world. The main focus here is on collaboration and exchange with the other art locales, especially ones that are not regularly part of the global art circuits.

Since its inception, TECHNE has been a pioneer in the promotion of performative digital arts in Turkey. In this vein, it has made practical as well as theoretical contributions by staging performances, exhibiting interactive installations and organizing seminars inland and abroad. It equally involved itself in local and international art networks and initiated a dialogue amongst a wide array of actors in the fields of art and digital technologies. By doing so, it created a local awareness of digital performance in Turkey as well as drawing the attention of international arts community to Istanbul as a new creative scene.

*** Theme: Designing Perception
We are living in an age where mankind is capable of designing its evolution. The developments in the fields of robotics, biotechnology and informatics provided extensions for humans. The human perception is being altered by attaching, inserting and connecting technologies. The perception has become the object of design. We are thus, in a critical phase in the history of mankind, in terms of how to design the perception and how to evolve through the future. Scientists and artists are the protagonists in this process, mutually inspiring each other. The symbiosis of art and technology has regained an inevitable role within the imagination-realisation cycle in the human evolution process. With this impulse, TECHNE emphasizing the cultural diversity of viewpoints promotes works and researches in the integration of art and technology conceived around the theme of designing perception.

TECHNE 06; the first edition of International Istanbul Digital Performance Platform took place in 17-22 April 2006 in six venues with 6 workshops, 2 workshop presentations, an exhibition of 12 interactive installations, 2 live performances, 3 working groups, 3 seminars, 6 artist presentations and 2 project meetings, in Istanbul. 30 artists from 11 different countries participated to the platform. 23 artists are hosted in Istanbul.

TECHNE 06 EVENTS:
Installations
Deleted Messages - Ana Husman (Croatia)Demokino - Davide Grassi (Slovenia)El Dibuixant – Marcel.li Antunez Roca (Spain)Raplapla - Lynn Pook, Julien Clauss (France)Simulacrum Populi – Jaanis Garancs (Latvia)Triptychos - Nick Rothwell (UK)Kırkbeşlik - Sinan Aşcıoğlu ITU TBT Lab (Turkey)LightBeat - Burçkaan Gürgün (Turkey)GeoViz - Sabanci Univ. Grafics Lab (Turkey)Bridge Project - Elif Ayiter (Turkey)TypoSonicMirror - Yıldız Technical University (Turkey)L’entre-deux - Aylin Kalem - TECHNE (Turkey)PerformancesSWAP-PROJECT – Swap (Portugal)Just Marking –Özlem Alkış, Pep Garrigues, Ekmel Ertan - TECHNE (Turkey)Workhops"Dance and Media Technologies" - Johannes Birringer (Germany)"Videodance" - ANOMOS-Armando Menicacci, Emanuele Quinz (France)"My Body is an Immersive Space" - SWAP-João Costa, Rudolfo Quintas, Tiago Dionisio (Portugal)"The Interactive Body" - SWAP-João Costa (Portugal)"Virtual Surgery on Audiovisual Space Tissues" - RIXC - Jaanis Garancs (Latvia)"Systematurgy" - Marcel.li Antunez Roca (Spain)Seminars“Media Technologies” – Johannes Birringer (Germany)“Digital Performance” in Europe (projects, institutes, groups) - Scott deLahunta (Holland), ANOMOS - Armando Menicacci (France)Softwares for Stage: “Isadora ve LifeForms” - ANOMOS-Armando Menicacci (France)Presentations of ProjectsANOMOS/MOSIGN - Emanuele Quinz (Fransa) “Transpermia” - Marcel.li Antunez Roca (İspanya) “Audio-tactiles installations” - Lynn Pook (France) “Interactive Installations” – SWAP (Portugal)“Multimedia Installations” - Jaanis Garancs (Latvia)“Blind Date. Developing a Multisensorial Interfacing Experience” - Isabel Valverde (Portugal) “Narrativity and Presence/Absence” - Andrea Bozic (Croatia)Workshop Presentations"Dance and Media Technologies" - Johannes Birringer (Germany)"Videodance" - ANOMOS-Armando Menicacci, Emanuele Quinz (France)Working Groups“Designing Perception”- mod.by Aylin Kalem. Emanuele Quinz, Isabel Valverde, Joao Costa“Meeting at the Margins: Researcher and Artist” – mod.by Ekmel Ertan. Marcel.li Antunez Roca, Rudolfo Quintas, Oguzhan Ozcan“Staging New Media – why technology questions dramaturgy and changes the status of the audience”- mod.by Hilde Teuchies. Armendo Menicacci, Eric Joris
TECHNE 06 PARTICIPANTS:
Ana HusmanAndrea Bozic Armando MenicacciAylin Kalem Burçkaan Gürgün Daniel Aschwanden Davide GrassiEkmel Ertan Emanuele Quinz Eric JorisJoao Costa Hilde Teuchies Isabel Valverde Ivana Ivkovic Jaanis Garancs
Johannes Birringer
Julien Clauss Lynn Pook Marcel.li Antunez Roca Nick Rothwell Oğuzhan Özcan Özlem AlkışPep GarriguesRudolfo Quintas Sabancı University Computer Graphics Laboratory Scott deLahunta Sinan Aşçıoğlu (İTU TBT Lab) Tiago Dionisio
Elif Ayiter

TECHNE 06 VENUES:
Bilsar BuildingMeşrutiyet cad. 164 Beyoğlu (Beyoğlu Belediyesi karşısı)
AKBANK SANATIstiklal Cad. 14-18 Beyoğlu
Çatı Dance StudioIstiklal Cad. Sadri Alışık sokak. 33 B-Blok, kat:1, d: 4 BeyoğluIstanbul Bilgi University – Kuştepe CampusManagement of Performing Artsİnönü cad. 23, Kuştepe – ŞişliIstanbul Bilgi University – Dolapdere CampusÇizgi AtölyeIstanbul Technical University – Taşkışla CampusTaşkışla, Taksim






Attended festivals in 2006


Montpellierdanse 06



28 Juin


17h00 GRAF – Filiz Sızanlı, Mustafa Kaplan / Taldans (Théâtre du Hangar)


18h30 MAMOOTOT – Ohad Naharin / Batsheva Dance Company (Studio Bagouet)


20h30 HELL – Emio Greco (Opéra Berlioz)



29 Juin


20h30 ZAHRBAT – Kader Attou (Opéra Comédie)


22h30 DOUBLE DEUX – Gilles Jobin (Cour des Ursulines)



30 Juin


18h30 HUWA – Radhouane El Meddeb (Théatre du Hangar)


20h30 REGI – Boris Charmatz (Théâtre de Grammont)



1 Juillet


19h00 BLEU DE TERRE ROUGE – Rita Quaglia, Lluis Ayet (Studio Bagouet)


20h30 D’UN SOIR UN JOUR – Anne-Teresa de Keersmaeker / Rosas (Opéra Berlioz)



2 Juillet


19h00 TITRE PROVISOIRE / UN AN APRES…– Nacera Belaza (Théâtre de Grammont)


21h00 HA ! HA ! – Maguy Marin (Opéra Comédie)



3 Juillet


16h30 SMALA BB - Khalid Benghrib (Théâtre du Hangar)



4 Juillet


18h30 AKABI – Aydın Teker (Théâtre de Grammont)


20h30 IMPRESSING THE CZAR – William Forsythe / Ballet Royal de Flandre (Opéra Berlioz)



Biennale de la danse de Lyon 2006



20 Septembre


19h30 METAPOLIS II – Frédéric Flamand / Ballet National de Marseille (Opéra de Lyon)



21 Septembre


12h30 EXTRACORPO - Joao Saldanha / Atelier de Coreografia (Le Rectangle)


18h30 PAPER SHIP – Esra Yurttut / Noland (Opéra de Lyon)


20h30 OTHER DANCES, CLOSER, FANCY FREE - Benjamin Millepied & Company (Maison de la Danse)



22 Septembre


18h30 CHATHA – Aicha M’barek & Hafiz Dhaou ( C. C. National de Rillieux-la-Pape)


20h30 LA CHAMBRE D’ISABELLA – Jan Lauwers & Needcompany (Théâtre de la Croix-Rousse)






Monaco Dance Forum 2006




11 Décembre


20h30 PURUSHARTHA – J. Palazhy / Attakkalari (Théâtre des Variétés)



12 Décembre


20h30 PEPLUM – Cie Nasser Martin-Gousset (Grimaldi Forum)



13 Décembre


15h00 KONNECTING SOULS – Franck2Louise (Opéra de Monte-Carlo)


20h30 22…& HOW LONG DOES THE SUBJECT … - Bill T. Jones & Trisha Brown (Grimaldi Forum)



14 Décembre


20h30 Farruquito y Familia (Grimaldi Forum)



15 Décembre


18h00 LONE EPIC, LULA & THE SAILOR… - Louise Lecavalier (Opéra de Monte-Carlo)


20h30 LA CITE RADIEUSE – Fréderic Flamand / Ballet National de Marseille (Grimaldi Forum)

DANS EDEN ŞEHİR: LYON - Trendsetter - Nov.06





...ve İstanbul’dan bir “Kağıt Gemi”




Aylin Kalem

9-30 Eylül 2006 tarihlerinde bu yıl on ikincisinin gerçekleştiği Lyon Dans Bienali’ne beş kıtadan, 29 kentten topluluklar katıldı. Fransa’nın bu tarihi şehrinde 600 sanatçı 33 farklı mekanda 156 gösteriyle yer aldı. Ayrıca 15 dünya prömiyeri, halka açık paneller, profesyoneller arası buluşmalar, film gösterimleri, sergiler, tematik partiler ve 4500 katılımcısıyla Lyon sokaklarında “defile” adı altında düzenlenen bütün halkın katıldığı geçit töreni düzenlendi. Bu büyük organizasyona İstanbul’dan Noland adlı genç bir dans topluluğu “Kağıt Gemi” isimli koreografisiyle, Çıplak Ayaklar Dans Kumpanyası geçit içinde yer alarak ve Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Devlet Konservatuarı öğretim üyesi Prof. Şebnem Aksan “Türkiye’de dans ve çağdaş konumu” konulu bir konuşmayla katıldı.


Bienalin tarihi:


1984’te, Lyon Fourvière Festivali’nin ardından düzenlenmeye başlanan Lyon Dans Bienali, ilk yılında, henüz doğmakta olan çağdaş dans alanının yeni ifade biçimlerini sunmakla başlamış. 1986’da ise çağdaş dansın ilham aldığı diğer alanlara da odaklanmış. Bir sonraki bienalde ise dansın tüm şehirde halka açık yerlerde kutlanmasına önem verilmiş ve halkın da katılabileceği balolar, partiler düzenlenmiş. 90’lı yıllar ise dansa, sanatsal statüsünü korumakla beraber popüler bir boyut kazandırmayı hedeflemiş. 1996’dan bu yana ise tüm halkı içine alan bir geçit törenine önem verilmiş. Bu geçiti düzenlemenin gerisinde bienalin kurucusu ve sanat yönetmeni Guy Darmet’nin Rio’ya yaptığı yolculuk var. Darmet, buradan “ütopik, naif, idealist” bir fikirle döndüğünü belirtiyor: “insanları buluşturmak, onlara birlikte var olma arzusunu aşılamak.” Bu amaçla düzenlenen geçit artık Lyon’un bir simgesi haline dönüşüyor.



Bu yıl:


Guy Darmet dünya nüfusunun %50’sinin kentlerde yaşadığı gerçeğinden yola çıkarak bu yılın temasını “kentler” olarak seçmiş ve kentin her köşesine, entelektüel veya sosyal herhangi bir sınır gözetmeksizin dansı sokmayı amaçlamış. Bu çerçevede, kullanılan 20 tiyatronun yanı sıra sinema, alışveriş merkezleri, pazar yerleri, sokaklar gibi her kesimden insanın katılacağı mekanları da belirleyerek şehirdeki pek çok kurumu bu büyük ve kapsamlı organizasyona dahil etmişler. Program dört ana başlık altında gruplanmış: Kent oluşumu danslar, dansın yaşamın kalbini oluşturduğu kentler, koreografi ve çağdaş mimari arasındaki ilişki ve halka açık mekanda sergilenen danslar.



Türkiye’den “Kağıt Gemi”


Noland ise bu yıl bienale İstanbul’u taşıdı. Sanat yönetmenliğini Esra Yurttut ve Burak Kolcu’nun üstlendiği Noland çok genç bir oluşum. 2004’te kurulan topluluk İstanbul ve Ankara’da “Saat kaç?”, “İki”, “5i 1 yerde” adlı koreografilerini sergiledi. “Kağıt Gemi”de Esra Yurttut ve Kerem Kelebek dansetti. Müziklerini özgün olarak Emre Nişancı, Özgür Kurcan ve Orkun Öker gerçekleştirmiş. Video görüntüleri ise Burak Kolcu’ya ait.




“Kağıt Gemi” İstanbul’un gelecek ve gelenek arasında sıkışmış, umursamaz gibi görünen ama aslında hala kuvvetle birilerinin çocuğu, birilerinin torunu olan genç neslini yansıtıyor. Yaşamın hızla değişen biçimi ve artan temposu ona geçmişi unutturuyor gibi gözükse de kaybetmenin verdiği şokla çöküş ve farklı bir bilinçle yeniden uyanışını anlatıyor. Bunun ardından kağıt gemiyle başlayan bilinmeze doğru bir yolculuk başlıyor.



Bu hikayenin aktarılma sürecinde sunulan küçük bölümlerde iki dansçının çizdiği kişilikler aslında aynı zamanda da İstanbul’un kendisini anlatıyor. Rutin iş hayatından dolayı yorgun; trafikte, otobüste, aynı zamanda da gelecek ve geçmiş arasında sıkışmış; ikili ilişkilerde ürkek, çekingen, acemi; stresten, güvensizlikten ve zapt edemediği enerjisinden dolayı kavgacı; hiç büyümeyen çocuksu haliyle kırılgan… Bu iki genç, içinde geçmişi, pişmanlığı, vurdumduymazlığı eritip birlikte beyaz bir umuda dönüştürdükleri kağıt gemileriyle yeni bir yolculuğa çıkıyorlar. Belki de daha insancıl ve basit bir yaşama doğru.



Kare bir kağıt ya da peçete bulduğumuzda çocukluktan gelen bir alışkanlıkla hemen hemen herkesin yapmayı öğrendiği kağıt gemi. Çocukluğumuzun sade, beyaz ama küçük de olsa bir zaman ve emek gerektiren ritüeli. Noland bize “Kağıt Gemi”yle bu koşuşturma üzerine kurulu kent hayatında durup geçmişe bir an bakmayı ve geleceğe doğru yolculukta geçmişin izlerini yanımızda taşımayı öneriyor. İddialı bir tavır takınmadan sadece durup bakmayı, paylaşmayı, birlikte bir şeyler inşa etmeyi ve edinimleri birlikte götürmeyi hatırlatıyor.




www.bienale-de-lyon.org

Monaco Dance Forum 06 - Trendsetter - Feb.07

Bill T. Jones, "22"



Aylin Kalem


Fransız Rivierası ve İtalya arasında bulunan Monaco Prensliği, içinde barındırdığı Monte Carlo bölgesiyle birlikte dik ve yüksek kayalıklar arasından denizin maviliğine uzanan mücevher niteliğinde bir masal ülkesi. Bütün dünyanın özellikle efsanevi Prenses Grace ile tanıdığı ve şimdilerde 32 bin nüfuslu bu özel küçük VIP ülkesi yıl boyunca gerçekleştirdiği sanatsal ve kültürel etkinliklerle dünyanın dikkatini üzerine çekmeye devam ediyor. Monaco Sarayı, saray gibi oteller, yat limanı, Monte Carlo Casino – Opera Garnier ve şehrin içinden geçen ünlü Formula 1 parkuru ile Monaco, kendini dünyanın diğer gerçekliklerinden sıyırmış adeta ütopik bir ülke. Öylesine bakımlı, düzenli ve temiz bir yer ki kendinizi dışarıda değil içeride hissediyorsunuz. Hele bir de Noel ve Yılbaşı arifesinde giderseniz bir avuç noel süsü gibi sunulan bu küçük prenslik kendinizi, özenerek bezenmiş büyük bir alışveriş merkezi veya disneyland stüdyolarında hissettiriyor. Keskin uçurumlar arasından aşağıya kayan bir slalom kayakçısının çizdiği yollar veya hareketli kayalıklardan aşağı yolunu bulan bir su akıntısı gibi düzenlenmiş sokaklar sizi sürekli sürprizlerle karşılaştırıp bu minicik ama labirentvari ülkede her an kaybolacakmışsınız hissini veriyor. Doğal güzelliğin ve insan eliyle şekillenen yapay dünyanın birleşerek sunduğu tuhaf bir deneyim Monaco.



2000’den bu yana iki yılda bir düzenlenen Monaco Dance Forum (MDF) da aynen bu ülke gibi dans dünyası için tuhaf bir mücevher. Bu kadar steril ve VIP ortamda dans adına çağdaş ve yenilikçi yaklaşımların nasıl oluştuğuna ve sergilendiğine hayretle bakıyorsunuz.



MDF genel anlamda dans ve dansın etrafındaki tüm disiplinlerle oluşturulan çalışmalara yer verse de özellikle de ‘dans ve yeni teknolojiler’ alanına gösterdiği özen ve bu uzmanlık çerçevesinde oluşturduğu etkinlikleriyle dünyanın sayılı organizasyonlarından. Dolayısıyla bu bienale sadece Avrupa’nın değil tüm dünyanın “dijital dans” (dijital teknolojiler kullanılarak üretilmiş dans çalışmaları) öncüleri -sanatçı, kuramcı ve araştırmacıları- akın ediyor. Bilgisayar programlarının, robotların, bedene yerleştirilen algılayıcıların, yapay zekanın, çeşitli hareket yakalama sistemlerinin (Motion Capture), bedene odaklı deneyim tasarımlarının araştırıldığı ve uygulandığı bu özel bienal dans alanına geniş ufuklar açıyor.



Prenslik adeta geçmişe ait saray mesenliği geleneğini devam ettiriyor. 1998 yılında Prenses Caroline ve Monte Carlo Balesi’nin başkoreografı Jean-Christophe Maillot’nun –ki kendisi 2005’te Uluslararası İstanbul Müzik Festivali kapsamında Monte Carlo Balesi tarafından sergilenen “Külkedisi” balesinin koreografı olarak İstanbul’daydı- girişimiyle ön hazırlıklarına başlanan MDF 2000’den son olarak 7-16 Aralık 2006’ta düzenlenen dördüncüsüne kadar dansa gösterdiği ütopik yaklaşımıyla ve sanatçılara verdiği destekle tanınıyor.



Pek çok kurum desteğiyle sanatçılara projelerinde destek olmak amacıyla çeşitli ödüller veriliyor. Yeni teknolojilerle sahneyi donatan Brezilya’dan Ivani Santana sahne üzerinde robotların kullanılacağı gelecek projesini geliştirmek üzere bir destek ödülü aldı. MDF ile özdeşleşen Nijinski ödülünü ise bu kez, yaşamboyu dansa olan katkılarından dolayı dans tarihinde bir mihenk taşı Trisha Brown aldı. Trisha Brown özellikle altmışlı yıllarda performans sanatının öncü çalışmaları arasında bulunan Judson Dance Theater’ın da kurucularından. Brown, Yvonne Rainer gibi dansı şehrin heryerine taşımak ve yerçekimini sorgulayan çalışmalarında bir binanın dış yan yüzeyine dik olarak yürümek gibi özellikle o dönem için oldukça provokatif izler bıraktı. MDF 06’ya ise Bill T. Jones ile birlikte paylaştığı bir programla katıldı.



Bienalin “dijital dans” sorumlusu Philippe Baudelot programın hazırlanma sürecini şöyle dile getirdi: Genel olarak MDF’yi dünyayı dolaşarak oluşturuyoruz. Takip ettiğimiz ve aslında risk alarak başladığımız parçaların dışında. Çoğunluğunu sanatçıları bulmaya çalışarak oluşturuyoruz. Dosyalarını görüp sonra da işlerini izlemeye gidiyoruz. Bazı ülkelerde 3 günlük platformlarda 15-20 gösteri izliyoruz. Seçim çok zor oluyor tabii. Yeni teknolojiler bölümü için ise durum farklı. Daha rastlantısal gelişiyor. Workshoplar esnasında ‘work in progress’leri izleyebiliyorum. Nottingham’da gördüğüm Jayachandran Palazhy ve Jaime del Val’in işlerini bu yolla programa aldık. Ya da sanatçılarla birebir görüşüp araştırmalarını izliyoruz. (Aralık 2005’te Nottingham Radiator Festival sırasında Johannes Birringer tarafından düzenlenen Digital Cultures Lab’da pek çok sanatçı ve araştırmacı 10 günlük bir çalışma gerçekleştirmişti. Philippe Baudelot geçtiğimiz Nisan’da İstanbul’da düzenlenen TECHNE 06 kapsamında da İstanbul’a gelip sanatçıların işlerini izleyip gelecek yıllar için işbirliği içine girdi.) Dolayısıyla, MDF’nin programını işleri görerek, sanatçılarla görüşerek oluşturuyoruz. Özellikle yeni ve bilinmeyen sanatçıları bulmaya gayret ederek Fransa’da gösterilen eserlere yenilik getirmeyi amaçlıyoruz. Genelde aynı sanatçıların işleri dolaşıyor. Biz bu anlamda yenilik getirmeyi amaçlıyoruz. Her ne kadar da daha çok yeni teknolojilerle özdeşleştirilsek de MDF her şeyden önce bir dans bienalidir. Yeni teknolojilerle yapılan işlerde de sunulan eser her şeyden önce bir dans işi olmalı. Biz bu programa ‘Danse numérique’ (dijital dans) adını versek de bu daha çok gazetecilere yönelik ve eğitimsel amaçla kullanılan bir terim. Bütün gösterileri tek bir programda topluyoruz, sınıflandırma bakımından bir ayırım yapmıyoruz. Programda bu yıl genel anlamda pek çok dans ve yeni teknolojiler işleri yer alıyor.



MDF genel dans seyircisine yönelik uluslararası bir bienal olmanın yanında aynı zamanda da bu alanın profesyonellerine yönelik gerçek bir forum niteliğinde. Dünyanın dört bir yanından koreograf, dansçı, topluluk, eğitimci, öğrenci, yapımcı ve küratörleri buluşturan yapısıyla dansa çeşitli disiplenlerle yaklaşan bir eğilimi var. Halka yönelik gösteri, buluşma, sunum ve konferansların yanı sıra MDF’nin çok önemli bir parçasını belki de asıl kimliğini oluşturan dans profesyonellerine yönelik organizasyonların düzenlenmesi. Onlara projelerini sunmaları, proje partnerleri bulmaları, kendi aralarında fikir alışverişlerinde bulunmalarını, deneyimlerini aktarmalarını sağlayan buluşmalar düzenleniyor. MDF sadece 2004’teki programında 1842 profesyonel katılımcı ağırlamış ve beş günde 10 000 seyirciye ulaşmış.



Önceleri daha kapalı bir yaklaşımla tek mekanda sadece Grimaldi Forum’da düzenlenen etkinlikler MDF 2006’da Monaco’nun çeşitli yerlerine dağıldı. Bunda amaç etkinlikleri şehrin içine taşımak ve yaymak. Grimaldi Forum’un yanı sıra Hôtel de Paris, Hôtel Hermitage, Opéra de Monte-Carlo, le Sporting d’Hiver, CCAM, Théâtre des Variétés... gibi mekanlara yayılarak festival ülkenin sakinleriyle de buluştu. Yabancı katılımcılar da bu değişiklik sayesinde prensliğin bir köşesinden diğerine, kah tırmanarak kah sarp kayalıklardaki veya otellerin farklı seviyelerdeki çıkış kapılarına çıkan asansörlere binerek bu ilginç coğrafyada dolaşma imkanı yakaladı. Hatta, yılın 300 günü güneşli geçen ılıman iklimli sahil ülkesinde, Aralık ayında denizin maviliğini parlatarak sunan güneş sayesinde bazı cesur katılımcılar cazibeye yenik düşüp kendilerini denize bıraktılar.





MDF’den üç çalışma:



Nasser Martin-Gousset


Peplum, 11-15 Aralık tarihlerinde sergilenen gösteriler arasında en kapsamlı, başarılı ve akılda kalanı. Peplum, Shakespeare’in Antonius ve Kleopatra’sının Richard Burton ile Liz Taylor’ın sinemadaki yorumu üzerine kurulu. Bu gösteride aşk, tutku ve çöküş temaları “kitsch” ve “queer” niteliklerle ele alınıyor.



Mısırlı bir baba ve Korsikalı bir anneden dünyaya gelen ve Fransa’da yaşayan koreograf Nasser Martin-Gousset belki de melez geçmişinin etkisiyle özgün bir stil yakalamış. İçinde tarihsel ve ironik yaklaşımın izlerinin görüldüğü Peplum bütünsel bir sahne işine dönüşmüş. Sinema, dans, canlı müzik, söz, performans ve eş-zamanlı projeksiyonda işlenmiş imajlar da kullanılarak 80’lerin pop estetiğine bu çağdan bir atıf. Sahnenin neredeyse bütününü kaplayan merdivenler ise Roma döneminin ihtişamlı yapılarını da yansıtırken arkada projeksiyonda Antonius ve Kleopatra filminden görüntüler içinde Elizabeth Taylor ve Richard Burton’ı izlemek ortak kültürel belleği harekete geçiriyor; sinema estetiği ise popüler kültürü bu sahne işine direkt taşıyor.



Josef Nadj ve Sasha Waltz’ın eski dansçılarından olan Martin-Gousset’nin dansçılar için yarattığı beden dili herbiri için özgün ve dinamik. Cinsellik, çıplaklık, fantazi, delirium ve çöküş dansçıların sahnedeki güçlü duruşlarıyla güçlü bir şekilde yansıtılıyor. Eşzamanlı işlenmiş imajlar ise dansçıları kimi zaman çölde kum altında kaybolan bedenlere kimi zamanda kan kırmızı bir göle dönüştürüyor.



Bill T. Jones ve Trisha Brown


Üzerinde en çok konuşulan bir başka gösteri ise Bill T. Jones ve Trisha Brown’ın Arizona State University ‘motion capture’ araştırma birimi, Holywood’un animasyon ve “Yüzüklerin Efendisi” gibi filmlerinin oluşturulmasını sağlayan “Motion Systems” firması ve Amerikalı multimedia sanatçıları Paul Kaiser ile Shelley Eshkar, ve yapay zeka araştırmacısı Marc Downie’nin işbirliğiyle gerçekleştirilen büyük projeydi. Ancak üzerinde konuşulması sanatsal yapısından çok yapım masrafının 1,5 milyon dolara patlaması yüzündendi. Bu rakam özellikle dans profesyonelleri arasında büyük tepkiye yol açtı çünkü genel kanı eklemlenen teknolojinin korografların sanatsal yaratılarına pek birşey katmadığıydı. Ancak görsel estetik bakımından sahnenin önünü tamamıyla kaplayan tülden yansıtma perdesinin üzerindeki üç boyutlu hareket eden imajlar sahne üzerindeki dansçılarla iç içe girip bize neyin fiziksel neyin sanal olduğunu unutturan bir etki sundu. İşin “zor” ve “masraflı” tarafı ise daha çok dansçıların üzerinde bulunan ‘motion system’ noktacıklarının hareketi eş-zamanlı algılayarak sese ve görüntülere müdahale etmesindeydi. Bill T. Jones 22’de çağdaş bir ‘öykü anlatıcısı’ niteliğinde matematiksel ve tekrara dayalı bir kurgu ile 22 kısa hareket sekansını tekrar tekrar ele alırken içiçe geçmiş hikayelerden örülü sözlü bir anlatı da bu koreografiye eşlik ediyordu. İçinde kara mizahın ve absürd geleneğinin izlerini barındıran anlatı koreografın yine sosyal statü ve ırka olan hassas tavrıyla fakir bir ailenin açlığını dile getiren çocuğunun annesi tarafından kafasının koparılıp pişirilip babasına akşam yemeği olarak sunulmasını anlatıyordu. Bu modern efsane niteliğindeki anlatıyla Amerika’nın sayılı öncü koreograflarından Bill T. Jones’un karizmatik sahne duruşu bu işin performatif niteliğini öne çıkardı.



Trisha Brown’ın How long does the subject linger on the edge of the volume adlı koreografisi ise dansçıların giydiği kırmızı ve mavi taytlarla sergiledikleri modern anlayışta tipik bir Trisha Brown sahnelemesiydi. Dansçıların oluşturduğu soyut imgelerin öndeki üç boyutlu grafiklerle birleştiği bir işti. Ancak gösterinin ertesi günü Trisha Brown’ın dans profesyonelleriyle buluştuğu bir oturumda kendisinin bu ‘motion capture’ sistemiyle sadece üç hafta çalışabildiğinden ve asıl zamanın bu sistemi geliştirmek için kullanıldığından yakınması bu pahalı projenin yine tepki görmesine neden oldu.



Bu gösterinin ardından Arizona State University (ASU), MDF’nin katkılarından dolayı ve Prenses Caroline onuruna 40 kişilik küçük bir gala yemeği düzenledi. Prenses, bienal direktörleri, Trisha Brown ve Bill T. Jones, ASU üyeleri, Amerikalı mesenler ve kısıtlı gazetecilerden oluşan bu VIP protokolü Hotel Hermitage’ın Belle Epoque salonunda gerçekleşti. Prenses Caroline’in içeri girişinin ayakta beklenilmesinden sonra prensesin masasına oturmasıyla hep birlikte oturuldu. Gösterinin ihtişamına karşın bu oldukça sakin, özenli ve sade bir davet oldu.